لجستیک چیست؟
در پاسخ به سؤال لجستیک چیست؟ میتوان گفت که لجستیک (Logistics) به مجموعهای از فعالیتهای برنامهریزی، اجرا و کنترل جریان کالا، اطلاعات و خدمات در زنجیره تأمین گفته میشود. هدف اصلی آن، تحویل محصول مناسب در زمان مناسب، مکان مورد نیاز و با کمترین هزینه است. معنی لجستیک فقط به حملونقل محدود نمیشود، بلکه فرایندهایی مانند انبارداری، بستهبندی، توزیع، مدیریت موجودی، کنترل سفارشها و حتی خدمات پس از فروش را نیز در بر میگیرد.
شرکتهایی که بهخوبی از سیستمهای تدارکاتی بهره میبرند، میتوانند زمان تحویل کالا را کاهش داده، از هزینههای اضافی بکاهند و سطح رضایت مشتری را افزایش دهند. در پاسخ به سؤال لجستیک یعنی چه میتوان گفت که logistics بهعنوان زیرمجموعهای از مدیریت زنجیره تأمین (Supply Chain Management یا SCM) نقش پشتیبان اساسی را برای فرایندهای تولید، توزیع و پشتیبانی ایفا میکند.
انواع لجستیک در زنجیره تأمین
در زنجیره تأمین، logisticsبه چند نوع اصلی تقسیم میشود که هر کدام وظایف خاصی دارند. این دستهبندی کمک میکند تا عملیات به شکل تخصصیتر مدیریت شود و بهرهوری افزایش یابد. انواع لجستیک عبارتاند از:
- logistics ورودی (Inbound Logistics): مدیریت ورود مواد اولیه و قطعات از تأمینکنندگان به انبار یا کارخانه را شامل میشود.
- logistics خروجی (Outbound Logistics): مربوط به توزیع محصولات نهایی از کارخانه به مشتریان یا خردهفروشان است.
- logistics معکوس (Reverse Logistics): برگشت کالاهای معیوب یا مستعمل از مصرفکننده به تولیدکننده برای تعمیر، بازیافت یا امحا را پوشش میدهد.
- logistics سبز (Green Logistics): لجستیک سبز بر رویکردهای پایدار و کاهش اثرات زیستمحیطی تمرکز دارد و استفاده از سوختهای پاک، کاهش ضایعات و بهینهسازی مسیرها از مؤلفههای آن است.
- logistics شخص ثالث (Third Party Logistics): به خدمات برونسپاری شدهای گفته میشود که شرکتهای تخصصی برای اجرای عملیات به عهده میگیرند.
انبارداری چیست؟
انبارداری (Warehousing) به فرایند ذخیرهسازی، نگهداری و کنترل موجودی کالا در یک فضای مشخص گفته میشود. این فضا میتواند یک انبار بزرگ صنعتی یا حتی یک مرکز توزیع شهری کوچک باشد. نقش اصلی انبارداری، فراهم کردن امکان دسترسی سریع به کالا در مواقع نیاز و جلوگیری از اختلال در فرایند تولید یا توزیع است.
در سیستمهای انبارداری مدرن، دیگر صرفاً با چیدن کالا روی قفسهها مواجه نیستیم. فناوریهایی مانند سیستم مدیریت انبار (Warehouse Management System)، بارکد، RFID (شناسایی با فرکانس رادیویی) و اتوماسیون انبار باعث شدهاند دقت در ردیابی کالا، چرخش موجودی و سرعت تحویل بهبود یابد.
وظایف انبارداری در فضای رقابتی امروز عبارتاند از:
- دریافت و بررسی کالاهای ورودی
- سازماندهی کالاها بر اساس اولویت و تقاضا
- نگهداری ایمن و مناسب محصولات
- کنترل و گزارشگیری دقیق موجودی
- تسهیل ارسال سفارشها با کمترین خطا
تفاوت انبارداری و لجستیک
لجستیک و انبارداری دو مفهوم اساسی در زنجیره تأمین هستند که اغلب بهجای یکدیگر استفاده میشوند. اما هرکدام نقش، فرایند و مسئولیتهای منحصربهفردی در جریان مدیریت کالا و خدمات دارند. برای درک بهتر کارکرد آنها، ابتدا باید نگاه دقیقی به عملکرد مستقل هر بخش داشته باشیم.
مقایسه بر اساس نوع عملکرد و عملیات
اگرچه لجستیک و انبارداری دو مفهوم مرتبط هستند؛ اما عملکردها و اهداف آنها متفاوتاند. انبارداری بخشی از عملیات لجستیکی است که روی ذخیرهسازی کالا تمرکز دارد. در مقابل، logistics تمام فرایندهای مرتبط با جابهجایی، توزیع، کنترل اطلاعات و مدیریت کالا را در بر میگیرد.
در انبارداری، تمرکز بر نگهداری بهینه محصولات در یک مکان فیزیکی است. این حوزه شامل سازماندهی قفسهها، کنترل ورود و خروج کالا و مدیریت فضای انبار میشود. اما logistics فعالیتهایی مانند انتخاب مسیر حملونقل، زمانبندی تحویل، هماهنگی با تأمینکننده و پاسخگویی به تقاضای بازار را شامل میشود.
به طور خلاصه، انبارداری یک زیرسیستم است که در راستای عملیات تدارکات فعالیت میکند. بدون لجستیک، انبار فقط یک فضای ذخیرهسازی است و بدون انبار، سیستم لجستیکی در حفظ موجودی دچار اختلال خواهد شد.
تحلیل تفاوتها در چارچوب زنجیره تأمین
در چارچوب مدیریت زنجیره تأمین، نقش لجستیک تصمیمگیری و هماهنگی است، در حالی که نقش انبارداری بیشتر بر اجرا و نگهداری تمرکز دارد. لجستیک، اطلاعات را جمعآوری و تحلیل کرده و بر اساس آن، بهینهترین روشهای حمل، توزیع و ذخیرهسازی را مشخص میکند. با این حال، اجرا یا پیادهسازی این تصمیمات در بستر انبارداری انجام میگیرد.
برای مثال، اگر تحلیل دادههای تدارکات نشان دهد که فروش یک محصول در یک منطقه خاص افزایش یافته، سیستم لجستیکی برای توزیع مجدد موجودی از انبارهای مختلف تصمیم گرفته و اقدام میکند. اینجا است که انبارداری وارد عمل میشود و با آمادهسازی سریع محصولات، روند تحویل را سرعت میبخشد.
همچنین، لجستیک معکوس بیشتر بر سطوح تحلیلی و برنامهریزی متمرکز است، در حالی که انبارداری معکوس، دستهبندی و بازبینی کالاهای برگشتی در انبار را شامل میشود.
نقش logistics در بهینهسازی انبارداری
لجستیک در قلب فرایندهای انبارداری قرار دارد و مانند یک سیستم هماهنگکننده، جریان ورودی و خروجی کالا را مدیریت میکند. این نقش حیاتی، با ایجاد پیوند میان تأمین، نگهداری و توزیع، میتواند بهرهوری انبار را به طرز چشمگیری افزایش دهد.
لجستیک چگونه هزینهها را کاهش میدهد؟
یکی از مهمترین مزایای تدارکات، کاهش هزینهها در زنجیره تأمین و انبارداری است. این کاهش هزینه میتواند در بخشهایی مانند حملونقل، مدیریت موجودی، ذخیرهسازی و نیروی انسانی اتفاق بیفتد. با اجرای استراتژیهای دقیق، میتوان زمان توقف کالا در انبار را کاهش داد و از گردش بهتر موجودی اطمینان حاصل کرد.
همچنین، لجستیک کارآمد به بهینهسازی مسیرهای حملونقل کمک کرده و از این طریق با کاهش مسافت طی شده، مصرف سوخت و هزینه حمل نیز کاهش پیدا میکند. این فرایندها در نهایت منجر به بالا رفتن سودآوری کسبوکار میشوند.
تأثیر لجستیک بر بهینهسازی فضا و موجودی
مدیریت فضا در انبار، یکی از دغدغههای اصلی هر واحد انبارداری است. logistics میتواند با تحلیل دقیق دادهها و بهکارگیری فناوری، فضای فیزیکی را به بهترین شکل مدیریت کند. در واقع این کار با طبقهبندی هوشمند کالاها، استفاده از روشهای ذخیرهسازی نوین و زمانبندی دقیق ورود و خروج محمولهها امکانپذیر است.
در logistics پیشرفته، نرمافزارهای مدیریت انبار یا WMS (Warehouse Management System) نقش اصلی در کنترل لحظهای موجودی دارند. این نرمافزارها اجازه میدهند که موجودی کالا در زمان واقعی بهروزرسانی شود و تصمیمگیری درباره ورود کالاهای جدید یا مصرف موجودی فعلی سریعتر و دقیقتر صورت گیرد.
با اجرای یک سیستم تدارکات حرفهای، چیدمان انبار نیز بهینه میشود و فرایند دسترسی به کالا سریعتر انجام میگیرد. این موضوع باعث کاهش زمان آمادهسازی سفارش و افزایش بهرهوری نیروی انسانی میشود.
اگر به دنبال فروشگاهی هستید که با کمترین هزینه و بیشترین امکانات راهاندازی شود، همین حالا با پرتال شروع کنید و کسبوکار آنلاینتان را بدون پیچیدگی بسازید.
لجستیک انبار در رشد کسبوکارهای امروزی
با گسترش فروشگاههای اینترنتی و افزایش نقش تجارت الکترونیک، اهمیت logistics در موفقیت کسبوکارهای دیجیتال دوچندان شده است. این شرکتها برای پاسخگویی سریع به سفارشها، نیاز به تدارکات دقیق، سریع و قابل اعتماد دارند. لجستیک در این زمینه بهعنوان پلی بین خرید آنلاین و تحویل فیزیکی کالا ایفای نقش میکند.
در واقع، تجربه خرید مشتریان دیجیتال، بهشدت تحت تأثیر سرعت و دقت سیستمهای تدارکات است. اگر تحویل کالا با تأخیر انجام شود یا وضعیت رهگیری شفاف نباشد، احتمال از دست دادن مشتری بالا میرود. به همین دلیل، برندهای موفق در تجارت الکترونیک مانند دیجیکالا، اسنپمارکت یا آمازون، سرمایهگذاری گستردهای در حوزه تدارکات انجام دادهاند.
دیدگاه خود را بنویسید